18آوریل 2022- تیمی از محققان یک امتیاز خطر ژنتیکی برای شش بیماری رایج ایجاد کرده اند که می تواند به پزشکان و بیماران در تصمیم گیری های غربالگری و پیشگیری کمک کند.

خطر ابتلا به بیماری هایی مانند دیابت نوع 2 یا سرطان سینه ممکن است تحت تأثیر هزاران تفاوت ژنتیکی باشد. نگاه کردن به یک تفاوت منفرد در DNA که تأثیر کمی بر خطر دارد، ممکن است از نظر بالینی مفید نباشد، اما وقتی صدها یا هزاران مورد از این خطرات کوچک در یک امتیاز جمع بندی شوند، که اغلب به آن نمره ریسک چند ژنی(PRS[1]) می گویند، ممکن است اطلاعات معنی داری در مورد خطر ابتلای یک فرد به آن بیماری از نظر بالینی ارائه دهند.

در مقاله جدیدی که در Nature Medicine منتشر شده است، محققانی از بیمارستان بریگام و زنان، سیستم مراقبت های بهداشتی کهنه سربازان بوستون و دانشکده پزشکی هاروارد، امتیازهای خطر چند ژنی را برای شش بیماری رایج ایجاد و تایید کردند. محققان همچنین منابعی از اطلاعات را برای هر بیماری ایجاد کردند تا به پزشکان و بیماران کمک کنند تا در مورد نحوه ی ترکیب PRS در هنگام تصمیم گیری پزشکی برای غربالگری و درمانهای پیشگیرانه بحث کنند.

دکترJason Vassy ، نویسنده ی راهبر این مقاله، از بخش پزشکی داخلی عمومی و مراقبت های اولیه بریگام، سلامت دقیق جمعیت در آزمایشگاه‌های آریادنه و VA بوستون، گفت: به عنوان یک پزشک مراقبت های اولیه، من می دانستم که پزشکان پرمشغله، زمانی برای گذراندن یک دوره کامل در مورد امتیازات خطر چند ژنی ندارند. در عوض، ما می‌خواستیم یک گزارش آزمایشگاهی و منابع اطلاعاتی طراحی کنیم که به طور خلاصه به پزشک و بیمار آنچه را که باید برای تصمیم‌گیری در مورد استفاده از نتیجه ی امتیاز خطر چند ژنی در مراقبت‌های بهداشتی‌شان بدانند، بگوید.

دکتر واسی و همکارانش نمرات خطر را به عنوان بخشی از مطالعه ی پزشکی ژنومیک درVA (GenoVA)، یک کارآزمایی بالینی تصادفی برای آزمایش PRS در میان بزرگسالان به طور کلی سالم، توسعه دادند. محققان یک تست آزمایشگاهی را در آزمایشگاه پزشکی مولکولی Mass General بریگام(LMM)  برای نمرات خطر پلی ژنیک برای فیبریلاسیون دهلیزی، بیماری عروق کرونر، دیابت نوع 2، سرطان سینه، سرطان کولورکتال و سرطان پروستات ایجاد و تایید کرد.

مطالعهGenoVA ، در حال حاضر از بیماران مراجعه کننده به سیستم مراقبت های بهداشتی VA بوستون ثبت نام می کند. نتایج 227 بیمار اول توسط محققان نشان داد که در میان این افراد 11 درصد دارای امتیاز خطر پلی ژنیک بالایی برای فیبریلاسیون دهلیزی، 7 درصد برای بیماری عروق کرونر، 8 درصد برای دیابت نوع 2 و 6 درصد برای سرطان کولورکتال بودند. در میان مردان، 15 درصد امتیاز بالایی برای سرطان پروستات داشتند، در حالی که 13 درصد از زنان امتیاز بالایی برای سرطان سینه داشتند. مطالعه ­یGenoVA ، در نهایت بیش از 1000 بیمار را ثبت‌نام می‌کند و آنها را به مدت دو سال دنبال می‌کند تا بر نحوه استفاده ی آن‌ها و پزشکان مراقبت‌های اولیه‌شان از امتیاز خطر چند ژنی در مراقبت‌های بالینی نظارت کند. به عنوان مثال، بیماران پرخطر ممکن است تصمیم بگیرند که آزمایشات غربالگری را به طور مکرر انجام دهند یا از داروهای پیشگیرانه ای استفاده کنند که می تواند خطر ابتلای آنها به بیماری را کاهش دهد.

محققان مجبور بودند در اجرای تست PRS آزمایشگاهی بالینی، چالش‌های زیادی را برطرف کنند. مهمتر از همه، مشاهدات آنها مشکلی را که قبلاً در مورد این نمرات شناخته شده بود، تأیید کرد: دقت این نمرات در افراد غیر اروپایی تبار کمتر است. بیشتر تحقیقات ژنومی تا به امروز در جمعیت های اروپایی انجام شده است، بنابراین نمرات حاصل از این تحقیق توانایی ضعیف تری برای پیش بینی خطر بیماریها، در بین جمعیت های غیر اروپایی دارد. اجرای یک امتیاز خطر چند ژنی در مراقبت های بالینی که فقط برای افراد اروپایی تبار دقیق است، نابرابری های سلامت موجود را تشدید می کند. برای رفع این محدودیت مهم، محققان روش‌های آماری بیشتری را برای فعال کردن محاسبه PRS در بین گروه‌های نژادی مختلف به کار گرفتند.

دکتر Matthew Lebo، مدیر ارشد آزمایشگاه درLMM ، گفت: محققان باید تنوع بیماران شرکت کننده در تحقیقات ژنومیک را افزایش دهند. در این بین، ما خوشحالیم که می‌توانیم نمرات ژنتیکی معتبری را برای بیماران با پیشینه‌های مختلف نژادی و قومی ایجاد و پیاده‌سازی کنیم.

تا به امروز، 52 درصد از ثبت نام کنندگان در مطالعه GenoVA گزارش داده اند که نژاد غیر سفیدپوست و/یا نژاد اسپانیایی/لاتین تبار دارند.

چالش کلیدی دیگر در استفاده از امتیاز خطر چند ژنی در پزشکی بالینی این است که پزشکان و بیماران برای درک آنها و استفاده از آنها برای تصمیم گیری پزشکی، به حمایت نیاز دارند. هنوز دستورالعمل‌های بالینی که به پزشک کمک کند تا بداند آیا و چگونه باید با یک بیمار دارای امتیاز پرخطر متفاوت از یک بیمار با خطر متوسط ​​رفتار کند، وجود ندارد، اما این مطالعه مواد آموزشی پزشک محور و بیمار محوری را ارائه می‌کند تا به آنها در استفاده از این نتایج کمک کند. علاوه بر این، بیماران و پزشکان مراقبت های اولیه می توانند از یک مشاور ژنتیک در این مطالعه کمک بگیرند.

محققان امیدوارند که این اولین گزارش از مطالعهGenoVA ، راهنمای مفیدی برای سایر آزمایشگاه‌ها و سیستم‌های مراقبت بهداشتی باشد که به دنبال اجرای آزمایش امتیاز خطر چند ژنی در مراقبت از بیمار هستند. دکتر Vassy، می گوید: هنوز ما در روزهای اولیه برای پیشگیری دقیق هستیم، اما ما نشان دادیم که غلبه بر برخی از اولین موانع برای استفاده از امتیازات خطر چند ژنی در کلینیک، امکان‌پذیر است.

منبع:

https://news.harvard.edu/gazette/story/2022/04/genetic-risk-scores-developed-for-six-diseases/